Tinh hoa dệt lụa
hơn 700 năm

Tằm dâu được nuôi trong môi trường sạch, thoáng và ổn định nhiệt ẩm. Trong suốt giai đoạn ấu trùng, tằm ăn gần như hoàn toàn lá dâu; thời gian nuôi thường kéo dài khoảng 25–30 ngày trước khi tằm chín và lên né làm kén. Chất lượng lá dâu ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ lớn, tỷ lệ sống và chất lượng kén; tằm nhỏ cần lá non, còn tằm lớn có thể ăn lá bánh tẻ phù hợp theo từng tuổi. Dâu cũng cần được trồng và chăm theo lứa cắt để bảo đảm nguồn lá ổn định cho quá trình nuôi tằm.

Kén được nấu trong nước nóng để làm mềm lớp keo sericin bọc ngoài sợi tơ, giúp người thợ tìm mối và rút tơ ra khỏi kén. Khi ươm, nhiều sợi tơ đơn từ nhiều kén sẽ được chập lại thành một sợi tơ mộc có độ đều phù hợp rồi quấn lên guồng. Ở bước này, sericin chưa được loại bỏ hoàn toàn; tơ kéo xong vẫn là tơ mộc còn keo và sẽ tiếp tục qua công đoạn xử lý sau đó.

Sau khi ươm, tơ được guồng lại lên ống hoặc con suốt; tùy mục đích sử dụng có thể chập và se để tạo sợi phù hợp cho dệt. Với sợi dọc, sợi thường phải chắc, đều và ổn định hơn vì trong quá trình dệt sợi dọc chịu lực kéo, ma sát và chuyển động nhiều hơn sợi ngang. Trước khi đưa lên khung, từng đầu sợi dọc được mắc đúng thứ tự qua go, lược và trục dệt để bảo đảm đúng mật độ, đúng khổ vải và hạn chế lỗi khi dệt

Hiện nay tại làng Nha Xá, đa số các nhà vẫn dệt theo hệ khung cửi cũ; mỗi khung ra 1 tấm hàng, khổ khoảng 90cm. Bên cạnh đó, trong vài năm gần đây, thế hệ trẻ đã mạnh dạn đầu tư thêm máy dệt hiện đại để nâng năng suất và đáp ứng đơn hàng tốt hơn. Theo thực tế vận hành hiện nay, 1 máy có thể dệt liên tục khoảng 39 giờ để ra liền 2 tấm hàng, tổng chiều dài khoảng 68m; tuy nhiên sản lượng thực tế vẫn có thể thay đổi tùy loại hàng, mật độ dệt và cài đặt máy.

Ở bước này, sợi hoặc vải được nhuộm theo mã màu yêu cầu, sau đó giặt sạch, ổn định màu và kiểm tra độ đồng đều giữa các mẻ. Nếu xưởng sử dụng thuốc nhuộm, chất màu hoặc chất trợ từ nhà cung cấp có chứng chỉ OEKO-TEX® ECO PASSPORT, thì nên thể hiện đây là thông tin về hóa chất đầu vào đã được đánh giá theo hệ OEKO-TEX®, không nên diễn đạt thành chứng nhận cho toàn bộ tấm lụa thành phẩm nếu không có chứng chỉ tương ứng cho thành phẩm.

Sau khi dệt và nhuộm hoàn tất, vải được kiểm tra lại theo từng cây hoặc từng lô để phát hiện lỗi mặt vải, lỗi màu, lỗi biên, lỗi khổ và các khuyết điểm phát sinh trong quá trình sản xuất. Tùy loại hàng, phần lỗi có thể được ghi dấu, phân loại, xử lý sửa lỗi phù hợp rồi mới chuyển sang hoàn tất, cuộn cây, đóng gói và lưu thông tin lô hàng. Nếu xưởng có hệ thống mã QR hoặc mã lô để quản lý nội bộ thì có thể gắn ở bước này; còn nếu chưa triển khai, chỉ nên ghi là lưu mã lô hoặc hồ sơ lô hàng.